Göbek fıtığı bebeklerde zamanla kendiliğinden kapanabilirken, yetişkinlerde kendiliğinden geçmesi beklenmez. Tedavi edilmediğinde büyüme eğilimindedir ve zamanla ağrı, şişlik gibi şikayetlere neden olabilir. Bu nedenle doktor takibi ve erken değerlendirme önemlidir.
Yetişkinlerdeki göbek fıtığı zamanla komplikasyon oluşturabilir. En ciddi risklerden biri, fıtık içeriğinin sıkışarak boğulmasıdır. Bu durumda dokuların kan dolaşımı bozulur ve bağırsak çürümesi gibi ciddi sonuçlar doğurabilir.
Fıtık tedavisinde cerrahi, kalıcı çözüm sunar. Özellikle ağrı, şişlik artışı veya sertlik gibi belirtiler varsa gecikmeden hekime başvurmak gerekir. Erken müdahale, hem riskleri azaltır hem de daha kolay bir iyileşme süreci sağlar.
İçerik
Bebeklerde Göbek Fıtığı Kendiliğinden Geçer Mi?
Bebeklerdeki göbek fıtıkları, karın duvarında henüz tam olarak güçlenmemiş bir bölgenin zaman zaman dışarı doğru çıkıntı yapmasıyla tanımlanır. Özellikle ağlarken, ıkınırken ya da öksürürken bu bölgedeki şişlik daha belirgin hale gelir. Bebeklerin karın kasları yetişkinlere göre çok daha narin olduğundan, göbek halkasının etrafında bu tür çıkıntılar sık görülebilir.
Peki, bu durumda endişelenmek gerekir mi? Genellikle hayır. Bebeklerde göbek fıtığının çoğu, 1 ila 2 yaşına gelene kadar kendiliğinden iyileşme eğilimindedir. Sanki yumuşak bir kapı aralığı varmış da o kapı kapanmaya başlamış gibi düşünebilirsiniz. Çoğu vakada, karın kasları güçlendikçe fıtık zamanla geriler ve göbek eski görünümüne kavuşur. Özellikle fıtık açıklığı küçükse ve bebek zamanında doğmuşsa bu olasılık daha da yüksektir. Elbette, bebeğinizi düzenli doktor kontrollerine götürmek ve ciddi ağrı, renk değişikliği ya da fıtığın sıkıştığını gösteren emzirme güçlüğü gibi belirgin belirtiler varsa en kısa sürede bir uzmana danışmak önemlidir.
Yetişkinlerde Göbek Fıtığı Cerrahi Olmadan İyileşebilir Mi?
Bebeklerde sıklıkla kendiliğinden iyileşme görülebilirken, yetişkinlerde maalesef bu pek mümkün değildir. Yetişkin bir insanda karın duvarı açıklığının kendiliğinden kapanması, neredeyse bir tohumun toprağın üzerine çıkıp yeniden toprağın altına dönmesini beklemek kadar zordur. Zamanla zayıflayan karın duvarı dokusu, ağırlık taşıma, obezite ya da kronik öksürük gibi durumlar nedeniyle daha da çok strese maruz kalır ve fıtık açıklığı büyüyebilir.
Elbette, destekleyici korse veya özel kemerler takarak kısa vadeli rahatlama sağlanabilir. Ancak unutulmamalıdır ki bunlar temel sorunu yani karın duvarındaki açıklığı kalıcı olarak kapatmaz. Bu nedenle yetişkinlerde göbek fıtığı genellikle cerrahi müdahale ile onarılır. Tıpkı delinmiş bir lastiği sadece şişirerek tamir etmeye çalışmak gibi; dışarıdan baskı uygulayarak sızıntıyı azaltabilirsiniz ama deliği kapatmak için mutlaka onarım gerekir.
Göbek Fıtıklarının Kendiliğinden Geçme Şansı Nedir?
Göbek fıtıkları, söz konusu bebekler olduğunda yüksek oranda kendiliğinden kapanma potansiyeline sahiptir. Bazı araştırmalarda 1 yaş civarında kabaca yüzde 60-65, 3 yaş civarında yüzde 80’in üzerinde kapanma oranları rapor edilir. Bunun arkasındaki mantığı şöyle düşünebiliriz: Bebekler büyüdükçe ve hareketlendikçe, karın kasları bir ağ gibi güçlenir ve varsa açıklıkları kademeli olarak sıkıştırır.
Buna karşılık prematüre bebeklerde bu oran biraz düşüktür. Çünkü kasları ve bağ dokuları henüz tam anlamıyla olgunlaşmadan doğmuşlardır. Bu da tıpkı binası inşaat halindeyken kapı kasaları yerleştirilmemiş bir evin, zamanla kapılarını yerleştirmesi için daha fazla zamana ve düzeltmeye ihtiyaç duymasına benzetilebilir.
Yetişkinlerde ise tablo neredeyse tam tersine döner. Göbek fıtığı çıkmış bir yetişkinin, yaşam koşulları ve karın içi basıncı artıran faktörler göz önüne alındığında, kendi kendine iyileşme şansı çok düşüktür. Bu yüzden hekimler genellikle mevcut fıtığın büyüklüğüne ve hastanın genel sağlık durumuna göre cerrahi onarım planlaması yaparlar.
Tedavi Edilmezse Göbek Fıtığı Tehlikeli Midir?
“Göbek fıtığı kendi hâline bırakılırsa ne olur?” sorusunun yanıtı, fıtığın büyüklüğüne, konumuna, kişinin genel sağlık durumuna ve yaşına göre değişir. Bebeklerde küçük, ağrısız ve sıkışma belirtisi göstermeyen fıtıklar genellikle tehlikeli değildir ve sıkı takip altında tutulduğunda çoğu zaman kendiliğinden geriler. Ancak yetişkinlerde durum biraz daha ciddidir. Fıtık dokusunun, özellikle bağırsakların bu fıtık kesesine sıkışması veya “boğulması” (strangülasyon) söz konusu olabilir.
Bir an için dar bir tünelden geçen yoğun trafiği hayal edin: Tünel daraldıkça araçlar sıkışacak, sonunda içlerinden biri hiç ilerleyemeyip tıkanıklığa neden olacaktır. Vücudumuzda da benzer bir durum ortaya çıkarsa kan akışı kesilebilir, bağırsak dokusu canlılığını yitirebilir ve bu da acil cerrahi müdahaleyi gerektirir. Bu gibi ciddi komplikasyonlardan kaçınmak adına, özellikle yetişkinlerde fıtık tespiti yapıldığında ilerleyen dönemde oluşabilecek riskleri göz önünde bulundurmak gerekir.
Göbek Fıtığının Doğal Yollarla İyileşme İhtimalini Etkileyen Faktörler Nelerdir?
Bebeklerde ya da çocuklarda fıtığın doğal yoldan iyileşmesini etkileyen en temel faktör, fıtığın boyutudur. Göbekteki açıklık küçükse, kaslar büyüdükçe bu açıklığı kapatma şansı artar. Ayrıca bebeğin genel sağlığı ve prematüre olup olmadığı da önemlidir. Örneğin prematüre bebekler daha zayıf kas yapısına sahip olduğu için onların fıtıklarının kapanma oranı, zamanında doğan bebeklere kıyasla düşük olabilir.
Yetişkinlerde ise doğal iyileşme ihtimali oldukça düşüktür. Burada obezite gibi karın içi basıncını artıran faktörler fıtığın iyileşmesini neredeyse imkânsız hâle getirir. Aynı şekilde kronik öksürük, kabızlık, ağır kaldırma gibi karın içi basıncı sık sık yükselten durumlar da fıtığın genişlemesine katkıda bulunur. Yetişkin vücudu bebeklerinki gibi hızlı iyileşme kabiliyetine sahip olmadığından, oluşmuş bir fıtığın kendi kendine kapanması pek beklenmez.
Tedavi Edilmemiş Göbek Fıtığından Kaynaklanan Komplikasyon Riskleri Nelerdir?
Tedavi edilmeyen veya göz ardı edilen göbek fıtıkları zamanla büyüyebilir, tekrarlayan karın ağrılarına ve estetik kaygılara neden olabilir. En önemlisi, içerideki dokunun “hapsetmesi” diyebileceğimiz incarceration ve “boğulma” (strangülasyon) gibi ciddi komplikasyonlar ortaya çıkabilir. Bu durumlarda kan dolaşımı kesilen bağırsak dokusu, tıpkı havasız kalan bir balık gibi hızla zarar görür ve acil cerrahi müdahale gerekebilir.
Ayrıca fıtık kesesinde bazen yağ dokusu değil de bağırsaklar bulunabilir ve bu bağırsak bölümü sıkıştığında, bağırsak düğümlenmesi ve hatta bağırsak perforasyonu (yırtılması) gibi tehlikeli tablolara yol açabilir. Yetişkinlerde bu tip komplikasyonlarla karşılaşılma olasılığı, bebeklere göre daha yüksektir. Bu nedenle özellikle yetişkin hastalarda fıtık tespiti yapıldığında, süreci “kendi hâline bırakmak” ilerleyen dönemde daha büyük sıkıntılara kapı aralayabilir.
Obezite ve Diğer Risk Faktörleri Göbek Fıtığı Sonuçlarını Nasıl Etkiler?
Obezite, vücudu taşıyan her ekleme, her dokuya ekstra yük bindiren bir durumdur. Göbek fıtığı açısından bakıldığında, karın içi basınç daha fazla olur ve zayıf bölgeye olan baskı artar. Bir nevi patlak vermeye müsait bir su balonunun üzerindeki parmak sayısını artırmak gibidir. Bu durum sadece fıtığın oluşmasını kolaylaştırmaz, aynı zamanda var olan fıtığın büyüme hızını da artırabilir.
Benzer şekilde karaciğer hastalığı (ascites ile ilişkili), sürekli öksürük, ağır kaldırma, kabızlık ve ileri yaş da risk faktörleri arasında sayılır. Örneğin kronik öksürüğü olan bir kişide her öksürük atağı, fıtık üzerindeki basıncı kısa süreliğine ama tekrarlı biçimde artırır. Yaş ilerledikçe doku esnekliği ve iyileşme kapasitesi azalır; bu da hem fıtığın ilerlemesine hem de cerrahi sonrası iyileşmenin daha uzun sürmesine neden olabilir.
Op. Dr. Ahmet Bekin, 1983 yılında İstanbul’da doğdu. 2006 yılında Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi’nden mezun oldu ve 2011 yılında İstanbul Üniversitesi Çapa Tıp Fakültesi Genel Cerrahi Anabilim Dalı’nda uzmanlık eğitimini tamamladı. Uzmanlık eğitimini tamamladıktan sonra fıtık cerrahisi, reflü cerrahisi, obezite cerrahisi, ileri laparoskopik cerrahi ve robotik cerrahi alanlarında çalıştı. Ayrıca endokrin cerrahisi, onkolojik cerrahi ve minimal invaziv cerrahi alanlarında da eğitim aldı. Halen İstanbul’daki özel kliniğinde Türkiye’nin yanı sıra Almanya ve Fransa gibi ülkelerden de hasta kabul etmektedir.
